Wat een gedoe

Bij het spelen van Wordfeud en Scrabble zijn voor- en achtervoegsels je beste vrienden. Neem het voorvoegsel ge- , dat komt vaak op je bordje. Er zijn veel bekende woorden die met ge- beginnen. Als je niet meteen een bekend woord ziet, dan probeer ik ge- aan te vullen met de de stam van en werkwoord, dat is vaak toegestaan.
Voorbeelden: gedraaf, gedweil, geklop, gestoei, gezeur.
De betekenis van woorden die je op deze manier vormt, zou je kunnen omschrijven als de bezigheid horend bij het werkwoord:
– Veel pakjes bezorgen, wat een gedraaf. Gedraaf = het draven.
– Een vieze vloer, veel gedweil voor het schoon was. Gedweil = het dweilen.
– We zagen ze ziet, maar we hoorden geklop. Geklop = het kloppen.
– Altijd gestoei als de kleinkinderen komen logeren. Gestoei = het stoeien.
– Ik ben het gezeur van de buren zat. Gezeur = het zeuren.
Kenmerkend voor deze woorden is dat het het-woorden zijn en dat de meervoudsvorm en de verkleinvorm ontbreekt. Gedraven, gedweilen, gekloppen en gezeuren zijn geen Nederlandse woorden. Gedraafje, gedweiltje, geklopje, gestoeitje en gezeurtje ook niet.

Het kan niet met alle werkwoorden. De woorden gebreng, gedurf, gekaap, gestink en gezul staan niet in het woordenboek.
Je kunt je afvragen of er een lijst te maken is van alle woorden die voldoen aan:
a. Zelfstandig naamwoord beginnend met ge-.
b. Achter ge- komt de stam van een werkwoord.
c. De stam eindigt niet op d of t (want in dat geval kennen we het woord al als voltooid deelwoord).
d. Het woord heeft geen meervoudsvorm en ook geen verkleinvorm.
Ik denk dat de lijst onhanteerbaar lang is. Het is is te proberen als je nog een beperking oplegt, ik denk namelijk aan Wordfeud en Scrabble:
e. Het woord heeft maximaal zeven letters.
Maar ook dan lijkt me de lijst nog erg lang.

Hieronder een flink aantal voorbeelden van woorden met zeven letters die voldoen aan a t/m d en in de woordenlijst van Wordfeud staan:

gebazel
geblaat
gebraak
gebrief
gedraaf
gedraai
gedreun
gedrijf
gedring
gedrink
gedwaal
gedweil
gedwing
geëmmer
geëtter
gefiets
geflits
gegesel
gegraai
gegroei
gehamer
geijver
gejank
gejuich
gejodel

gekakel
geklets
gekleur
geklier
geklink
geklooi
gekniel
geknoei
gekraai
gekrijs
gekruip
gekruis
gekwets
gelazer
geluier
gemeier
gepeins
geplaag
gepoets
gepreek
geprijs
gepraal
gepruts
geregel
gereken

geslijp
gesloop
gespaar
gespalk
gespoel
gesteel
gesteun
gestoei
gestoor
gestorm
geswing
geteken
getoets
geveins
gevlieg
gevraag
gewater
gewring
gezemel
gezever
gezwaai
gezwier

Opmerking: De lange ij telt als twee letters.

Nog wat voorbeelden van bekende woorden in het Nederlands die met ge- beginnen en niet aan de criteria a t/m d voldoen:
– Gebit, gebed, gebrek, gebeuren, gebogen, gebruik, gedachte, gedrang, geraamte, getint, geweld, gezant, gezond: voldoen niet aan b.
– Geduld, gegroet, geklit, gekocht, gespit, gevoed: voldoen niet aan c.
– Gebaar, geheel, getrouw, gevaar, geval, gevoel: voldoen niet aan d.

Bijzondere kwesties:
– Gemeen. Dit woord voldoet aan a t/m d, maar ik zou het niet in de lijst willen opnemen. Gemeen wordt niet gebruikt in de betekenis van ‘het menen’. Het woordenboek geeft aan dat het als zelfstandig naamwoord verouderd is. Er is geen meervoud en geen verkleinwoord.
Probeer je het meervoud te vormen, dan ontstaat met gemeens wel een woord.
Gemeen wordt vrijwel uitsluitend gebruikt als bijv. naamwoord en als bijwoord en zou daarom af kunnen vallen.
– Gemis. Dit woord voldoet aan a t/m d, maar ik zou het niet in de lijst willen opnemen. Gemis betekent in de eerste plaats verlies, maar kan ook opgevat worden als ‘het missen’ Er is geen meervoud maar het verkleinwoord zou je kunnen gebruiken. Dat hij er een keer niet bij was, vonden we een gemisje.
– Gevang. Dit woord voldoet aan a t/m d, maar ik zou het niet in de lijst willen opnemen. Gevang wordt in de eerste plaats gebruikt in de betekenis van ‘gevangenis’ en nauwelijks als ‘het vangen’. Het woordenboek geeft geen meervoud. Probeer je het meervoud te vormen, dan ontstaat met gevangen wel een woord. Valt dus terecht af.
– Gewin. Dit woord voldoet aan a t/m d, maar ik zou het niet in de lijst willen opnemen. Gewin wordt in de eerste plaats gebruikt in de betekenis van ‘winst’ en nauwelijks als ‘het winnen’. Het woordenboek geeft geen meervoud. Probeer je het meervoud te vormen, dan ontstaat met gewinnen (=verkrijgen) wel een woord. Kan daarom ook afvallen.